Jaarverslag 2020 Cliëntenraad Sociaal Domein

Inhoudsopgave

Voorwoord

Voor u ligt het jaarverslag 2020 van de Cliëntenraad Sociaal Domein van de gemeente Eindhoven. We blikken hierbij terug op het jaar 2020 dat voor ons een bijzonder jaar is geweest. Het was het jaar van Corona waarin we onder meer hebben geleerd om met Teams te werken en elkaar wekelijks virtueel te ontmoeten. Ondanks Corona hebben we toch tal van kwalitatief goede adviezen opgeleverd.

We zijn, zowel in werkgroepen als in de gehele CRSD,  onder meer met de volgende onderwerpen aan slag geweest: Ergon, Lokaal Educatieve Agenda, PGB, Onafhankelijke Clientondersteuning, Armoede en schulden, huishoudelijke ondersteuning, Beschermd Wonen, dagbesteding, opvoedondersteuning, VN-verdrag, jeugdhulp, sociale basis en toegang tot hulp.

Ook voor de gemeente Eindhoven was het jaar 2020 een bijzonder jaar. Door de grote financiële tekorten in het sociaal domein werd het gemeentebestuur de afgelopen jaren gedwongen tot tal van maatregelen die niet zelden leidden tot verminderde toegankelijkheid en verschraling van sociale voorzieningen. De cliëntenraad bevond zich daardoor soms in een moeilijke positie tussen enerzijds begrip hebben voor noodzakelijke maatregelen en anderzijds opkomen voor gerechtvaardigde cliëntbelangen. Het is het gemeentebestuur gelukt om het jaar financieel positief af te sluiten en het is ons gelukt om onze rol in deze moeilijke periode goed vast te houden.

Wij zijn natuurlijk verheugd met het feit dat de financiën in het sociaal domein in Eindhoven weer op orde zijn. Helemaal gerust zijn we niet op omdat landelijke rapportages aangeven dat er nogal wat schort aan de drie decentralisaties die vanaf 2015 aan de gemeenten zijn opgedragen. Gemeenten destijds zijn opgezadeld met forse bezuinigingen bij de overdracht van de uitvoering van de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning.

Gemeenten zouden de uitvoering efficiënter en effectiever kunnen realiseren zo werd verondersteld en daarmee werden de bezuinigingen van miljarden gelegitimeerd. Hierdoor is het merendeel van de gemeenten in Nederland in het sociale domein in financiële  problemen geraakt. Niet alleen financieel maar ook inhoudelijk zijn er landelijk keuzes gemaakt die niet goed uitpakken, hierbij noemen wij onder meer: het afschaffen van de sociale werkplaats als onderdeel van Participatiewet, de onduidelijkheid over de huishoudelijk hulp en eigen bijdrage in de WMO. Ook is er een geringe (regionale) slagkracht bij de Jeugdwet; één gezin, één plan en één regisseur is nog steeds een ideaal en helaas nog geen werkelijkheid.

Kortom, de cliëntenraad hoeft zich ook aanstaande jaar niet af te vragen of er zinvol werk te verrichten is. Op 1 januari 2020 was de omvang van de cliëntenraad op volle sterkte (15 leden) en konden onze werkgroepen stevig aan de slag. In onze evaluatie van december 2020 kwamen naast de inhoudelijke speerpunten ook drie specifieke punten naar voren: versterking eigen agenda, versterking relaties met externen en versterking zichtbaarheid in de stad. De constructieve samenwerking met ambtenaren en de goede samenwerking met leden van het college en gemeenteraad zetten wij ook aanstaande jaar graag voort.

De Cliëntenraad Sociaal Domein

1. Samenstelling

De cliëntenraad moet, conform de Nadere Regeling Sociaal Domein van de gemeente Eindhoven, bestaan uit minimaal 12 en maximaal 15 leden. Alle leden moeten woonachtig zijn in Eindhoven en minimaal 80% van de leden moeten ervaringsdeskundige zijn als het gaat om gebruik maken van sociale voorzieningen in Eindhoven. De benoemings- en ontslagprocedure is geregeld in het Huishoudelijk Reglement van de cliëntenraad.

Op 1 januari 2020 bestond de cliëntenraad uit de volgende 15 personen:

No

Naam

1ste termijn

2de termijn

Aftreden

1

Mercedes Foeken

Maart 2017

Maart 2021

Maart 2025

2

Marieke van Gastel

Maart 2017

Maart 2021

Maart 2025

3

Ad den Hartog

Maart 2017

Maart 2021

Maart 2025

4

Sito Pancho

Maart 2017

Maart 2021

Maart 2025

5

Danielle Ruland

Maart 2017

Maart 2021

Maart 2025

6

Andries de Wit

Maart 2019

Maart 2023

Maart 2027

7

Kirsten van der Kolk

Maart 2019

Maart 2023

Maart 2027

8

Hans Schalkwijk

Maart 2019

Maart 2023

Maart 2027

9

Erik de Ridder

Maart 2019

Maart 2023

Maart 2027

10

Diane van de Mortel

Maart 2019

Maart 2023

Maart 2027

11

Chris de Kleiijn

Januari 2020

Januari 2024

Januari 2028

12

Jan Schripsema

Januari 2020

Januari 2024

Januari 2028

13

Martien Asveld

Januari 2020

Januari 2024

Januari 2028

14

Sylvia Kwarten

Januari 2020

Januari 2024

Januari 2028

15

Thijs Arnts

Januari 2020

Januari 2024

Januari 2028

Conform het huishoudelijk reglement worden leden benoemd voor een periode van 4 jaar en zijn daarna nog éénmaal benoembaar. Voor 5 leden met een afloop van de eerste termijn op 1 maart 2021 betekende dat zij eind 2020 moesten aangeven of ze voor een tweede termijn opteerden. Mercedes Foeken gaf aan niet voor een tweede termijn in te zijn. Van de vier resterende leden werden er drie benoemd voor hun tweede termijn. Nadien trok Marieke zich terug voor haar tweede termijn omdat zij benoemd werd in een gemeentelijke commissie. Aldus werden voor een tweede termijn benoemd: Sito Pancho en Ad den Hartog.

Omdat tevens per 1 januari 2021 een lid aftrad vanwege langdurige ziekte en een ander lid kenbaar maakte per 1 maart te zullen stoppen vanwege de combinatie van cliëntenraad met fulltime arbeid ontstonden er aldus per 1 maart 2021 totaal 5 vacatures. In december 2020 is de sollicitatieprocedure vastgesteld en een sollicitatiecommissie geïnstalleerd.

Overzicht van de mutaties in de bezetting van de cliëntenraad die in het jaar 2020 plaatsvonden dan wel gedurende het jaar bekend werden:

 

Naam

Reden

Met ingang van

Marieke van Gastel

Benoeming gemeentelijke commissie

1 januari 2021

Chris de Kleijn

Langdurige ziekte

1 januari 2021

Danielle Ruland

Niet verkozen voor 2de termijn

1 maart 2021

Mercedes Foeken

Niet voor een 2de termijn geopteerd

1 maart 2021

Kirsten van der Kolk

Combinatie met fulltime arbeid

1 maart 2021

Ook in de ambtelijke ondersteuning vond wijziging plaats. Teun Mikkers nam na 2 jaar afscheid van de gemeente Eindhoven en daarmee ook van de cliëntenraad. De gemeente en de cliëntenraad stelden gezamenlijk een profielschets vast voor de nieuwe ambtelijk secretaris. De gemeente droeg Ellen Pulles voor als tijdelijk ambtelijk secretaris. Na een wederzijdse proefperiode van een half jaar werd zij met instemming van de cliëntenraad op 1 november 2020 de vaste nieuwe ambtelijk secretaris.

2. Taken en werkzaamheden cliëntenraad

De cliëntenraad sociaal domein adviseerde het gemeentebestuur, gevraagd en ongevraagd, over het beleid in het sociaal domein van Eindhoven. Om tot goede adviezen te komen wil de cliëntenraad graag veelvuldig contact met gebruikers van sociale voorzieningen, het werkveld, met belangenorganisaties en met andere cliëntorganisaties. Vanwege de pandemie is dit niet optimaal gelukt in 2020. Het contact met betreffende beleidsambtenaren, wethouder mw. R. Richters (WMO en Jeugd) en wethouder dhr. Y. Torunoglu (Participatie en wonen) heeft digitaal plaatsgevonden.

3. Werkwijze werkgroepen cliëntenraad

De cliëntenraad heeft drie werkgroepen om daarmee de uiteenlopende beleidsterreinen binnen het sociale domein beter te kunnen behappen. We kennen de volgende werkgroepen: werkgroep Jeugd & onderwijs, werkgroep WMO en de werkgroep Participatie & armoede. De werkgroepen zijn interne werkgroepen en communiceren zonder instemming van de cliëntenraad niet naar buiten.

De werkgroepen hebben een lid gekozen als voorzitter en worden in adviserende zin ondersteund door de voorzitter van de cliëntenraad en de ambtelijk secretaris. Alle werkgroepen komen één maal per twee weken bij elkaar.

De werkgroepen houden de cliëntenraad op de hoogte van de voortgang van de werkzaamheden en de inhoudelijke ontwikkelingen. Pre-adviezen worden opgesteld in de werkgroepen waarna ze worden geagendeerd in de cliëntenraad.

De samenstelling van de werkgroepen in 2020 was als volgt:

  • Werkgroep WMO: Marieke van Gastel (voorzitter), Ad den Hartog (notulist), Hans Schalkwijk (lid), Erik de Ridder (lid), Chris de Kleijn (Lid), Ellen Pulles (ambtelijke ondersteuning) en Ab Czech (adviseur).
  • Werkgroep Onderwijs en jeugd: Kirsten van der Kolk (voorzitter), Sylvia Kwarten (notulist), Mercedes Foeken (lid), Thijs Arnst (lid), Ellen Pulles (ambtelijke ondersteuning) en Ab Czech (adviseur).
  • Werkgroep Participatie en armoede: Andries de Wit (voorzitter), Martien Asveld (notulist), Jan Schripsema (lid), Sito Pancho (lid), Diane van de Mortel (lid), Danielle Ruland (lid), Ellen Pulles (ambtelijke ondersteuning) en Ab Czech (adviseur).

4. Besproken onderwerpen en uitgebrachte adviezen

De cliëntenraad wordt door ambtenaren regelmatig om adviezen gevraagd. Daarnaast heeft de cliëntenraad ook zelf over een aantal onderwerpen ongevraagd een advies aan het gemeentebestuur uitgebracht. In 2020 heeft de cliëntenraad in totaal:

  • 7 schriftelijke adviezen uitgebracht (adviezen zijn integraal opgenomen in de bijlage)
  • 3 mondelinge ambtelijke adviezen uitgebracht over onderwerpen waarover meerdere sessies met ambtenaren zijn geweest
  • 4 brieven geschreven over specifiek onderwerpen
  • 1 keer schriftelijk aandachtspunten aangeleverd

Het betrof de volgende schriftelijke adviezen aan het college:

  • Advies over begroting 2021 en meerjarenraming GRWRE/Ergon
  • Advies over de Lokaal Educatieve Agenda 2020-2024
  • Advies over de evaluatie PGB
  • Advies over OCO en second opinion
  • Advies over onderzoek Armoede en schulden
  • Advies over doorcentralisatie Beschermd Wonen 2022 e.v.

Brieven aan de wethouder betroffen de volgende onderwerpen:

  • Brief over profielschets/benoemingsprocedure secretaris cliëntenraad
  • Brief over diverse onderwerpen (OCO, dagopvang, huishoudelijke ondersteuning)
  • Brief over scenario’s huishoudelijke ondersteuning
  • Brief over VN-verdrag

5. Deskundigheidsbevordering

De cliëntenraad wil graag investeren in kennis en kunde door deskundigheidsbevordering van de individuele leden én als groep. In 2020 waren de mogelijkheden hiervoor beperkter. Ondanks de pandemie zijn de volgende activiteiten ondernomen:

  • de gezamenlijke en individuele scholing van leden van de cliëntenraad
  • de inhuur van externe deskundigheid
  • deelname aan een congres

Congres “Doen wat werkt in het sociaal domein”

Vijf leden hebben digitaal deelgenomen aan het VNG-congres ‘Doen wat werkt in het sociaal domein’.

Coaching

Een lid heeft gebruik gemaakt van de faciliteit die de cliëntenraad biedt aan haar (met name nieuwe) leden, te weten de ondersteuning door een coach. Met een coach wordt onder meer gewerkt aan het vergroten van het zelfvertrouwen en de sociale vaardigheden ten behoeve van het functioneren inde CRSD.

Training “Effectief samenwerken” met Microsoft Teams

De cliëntenraad heeft begin 2020 besloten om Microsoft Teams te gebruiken als communicatiemiddel en opslaglocatie voor vergaderstukken, adviezen en andere documenten. Alle leden hebben daarom de training “Effectief samenwerken met Microsoft Teams” gevolgd bij het AVK.

Training “Beginnende cliëntenraadsleden”

Deze training van Stimulanz is door 5 leden gevolgd en werd als zeer positief ervaren. Als er nieuwe leden starten zal deze training daarom normaals aangeboden worden.

6. Werkbezoeken

Contact met partijen in de stad zijn voor de cliëntenraad essentieel om te weten wat er speelt. Er is daarom contact gelegd met de volgende organisaties:

Participatiebedrijf/Ergon

De werkgroep Participatie en armoede heeft een bezoek gebracht aan het Participatiebedrijf /Ergon en zicht tijdens een overleg met de ondernemingsraad laten informeren over de ontwikkelingen aldaar. De directeur van de Ergon is enige tijd later virtueel bij een vergadering van de werkgroep Participatie en armoede aangeschoven.

Praktijkschool Eindhoven

De werkgroep Jeugd en onderwijs heeft een virtueel werkbezoek gebracht aan de Praktijkschool Eindhoven waarbij de Praktijkschool een uitgebreide presentatie heeft gegeven over het voortgezet onderwijs dat zij verzorgen voor leerlingen met een verstandelijke beperking.

Omnia Jeugdzorg

Najat Toub van Omnia heeft de werkgroep WMO desgevraagd een virtueel bezoek gebracht om hen met name te informeren over de situatie bij diverse culturele gemeenschappen. Hanny Versluis en Leonie Reumer informeerden de leden van de werkgroep J&O over de visie op en de concrete mogelijkheden van opvoedondersteuning in de sociale basis.

Jong 040

Jong040 en de werkgroep Jeugd & onderwijs hebben ervaringen uitgewisseld tijdens een overleg en weten elkaar in de toekomst te vinden.  

Stichting DOOR

Helmy van Baal (‘Thuis”) is aangesloten bij een overleg van de werkgroep WMO en heeft uitleg gegeven over de handelswijze van Stichting DOOR; een samenwerkingsverband van zorgaanbieders en woningcorporaties in de regio Eindhoven.

7. Overige activiteiten

Presentatie cliëntenraad

Afgelopen jaar vond een presentatie en gesprek plaats in de raadscommissie. Hierbij werd door de voorzitter en de werkgroepvoorzitters gepresenteerd wat er tot dat moment aan werk verzet is, de knelpunten werden besproken alsmede de plannen voor de korte en langere termijn.

VN-verdrag bijeenkomst

Op verzoek van de cliëntenraad vond een groots opgezette studieavond plaats met vele partners uit de stad over de stand van zaken van en het vervolg op de uitwerking van het VN-verdrag.

Bijdrage aan het onderzoek van de Rekenkamer

De Rekenkamer heeft in 2020 een uitgebreid onderzoek gedaan naar de wijze waarop het beleid voor huishoudelijke ondersteuning de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden. De cliëntenraad heeft actief aan dat onderzoek meegewerkt.

8. Evaluatie

Jaarlijks vindt evaluatie plaats en daarmee stellen we vast wat goed gaat en wat beter kan. Op de laatste vergadering van 2020 hebben we met elkaar een uitvoerig geëvalueerd. De evaluatie kende de volgende items:

No

Thema

+/-

1

Kwaliteit van onze adviezen

+

2

Effect van onze adviezen

+

3

Sfeer in de cliëntenraad

+

4

Werkwijze van de cliëntenraad

+

5

Deskundigheid van de cliëntenraad

+

6

Eigen functioneren

+

7

Ondersteuning door de secretaris

+

8

Ondersteuning door de voorzitter

+

9

Tijdsbesteding gemiddeld per week

6

10

Facilitering: laptop, vergoeding, enz.

+

11

Vergaderen in Teams

+

12

Samenwerking met gemeente

+

13

Samenwerking belangenorganisaties

-

14

Relatie met de politiek

-

15

Relatie met de pers

-

16

Zichtbaarheid in de stad

-

Achter de items staat een + of een – hetgeen de beoordeling van de CRSD betreft over dat item. Naar aanleiding van de evaluatie zijn de hierna volgende onderwerpen door de cliëntenraad als speerpunt benoemd en gaan we daar in 2021 actief mee aan de slag:

  • versterking eigen agenda
  • versterken relaties met externen
  • versterken van zichtbaarheid en bekendheid

Een van de onderdelen van het versterken van de eigen agenda is het jaarlijks benoemen van een onderzoeksthema. Dit jaar is gekozen voor “Opvoedondersteuning in de sociale basis”. Dit thema gaan wij aan de wethouder voorleggen om te bezien of er middelen beschikbaar kunnen komen die voor de realisatie van zo’n onderzoek nodig zijn. Ook zal hierover met de Rekenkamer worden overlegd. Het onderzoek dient gericht te zijn op de visie die gehanteerd wordt, op de omvang en kwaliteit van de huidige voorzieningen van opvoedondersteuning en wat er nog verder nodig is in Eindhoven. Dit zou dan bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen (maart 2022) kunnen worden meegenomen als (ongevraagd) advies van de cliëntenraad.

9. Doorkijk naar 2021

Ambtenaren van de gemeente Eindhoven hebben ons eind 2020 voorzien van uitvoerige overzichten van de te verwachten thema’s van het aanstaande jaar en de planning van de college- en raadsbehandelingen hierbij. In 2021 zullen er vanuit de gemeente weer verschillende onderwerpen worden aangedragen waarover advies wordt gevraagd. We hebben de thema’s per werkgroep gebundeld en de algemene onderwerpen bij de CRSD geplaatst. Vanuit cliëntperspectief gaan we in ieder geval aandacht besteden aan onderstaande onderwerpen:

Werkgroep WMO, onderwerpen 2021

  • Dagbesteding in de wijk
  • Beschermd wonen
  • Relationeel geweld
  • Kwetsbare doelgroepen
  • Laaggeletterdheid volwassenen
  • Toekomstverkenningen WMO

Werkgroep Jeugd & onderwijs, onderwerpen 2021

  • Opvoedingsondersteuning in de sociale basis
  • Visie op jeugdpsychiatrie
  • Aansluiting onderwijs-jeugdhulpverlening
  • Herijking (preventief) jeugdbeleid
  • LEA (Lokaal Educatieve Agenda)
  • Mono en multi-problematiek

Werkgroep Participatie & armoede, onderwerpen 2021

  • Transformatie armoedebeleid
  • Verbetering dienstverlening
  • Voortgang en ontwikkeling Ergon/participatiebedrijf
  • Huisvesting bijzondere groepen

CRSD,  algemene onderwerpen 2021

  • Inkoop- en subsidiebeleid sociaal domein
  • Voortgang en ontwikkeling WIJeindhoven
  • Voortgang en ontwikkeling Servicebureau
  • Voortgang en ontwikkeling Sociale Basis
  • Uitwerking VN- verdrag
  • OCO (Onafhankelijke Cliënt Ondersteuning)
  • Verbeterpunten uit de evaluatie CRSD 2020
  • Onderzoeksthema voor 2021 “Opvoedingsondersteuning in de sociale basis”

Bijlagen: uitgebrachte adviezen in 2020