Herdenkingsmonument trans-Atlantisch Slavernijverleden

Eindhoven krijgt een openbaar monument voor het trans-Atlantische slavernijverleden. Met het monument brengen we het verleden, heden en de toekomst bij elkaar. 

• Verleden: Ook in Eindhoven is het slavernijverleden deel van onze gezamenlijke geschiedenis. De groei van de stad kwam deels door de handel in koloniale producten, zoals tabak en textiel. Met een openbaar monument wil gemeente Eindhoven de pijn en onderdrukking uit het verleden erkennen. En daarnaast de strijd voor vrijheid en gelijkheid eren.
• Heden: Het slavernijverleden werkt nog steeds door op de maatschappij zoals we die nu kennen. Bijvoorbeeld via kansenongelijkheid, discriminatie en racisme. Het monument geeft kracht aan nazaten van tot slaaf gemaakten om hiermee om te gaan. 
• Toekomst: Het monument nodigt Eindhovenaren uit tot gesprek, omdat we samen verantwoordelijk zijn voor een inclusieve en rechtvaardige samenleving.

Het monument komt op een plek die het hele jaar door iedereen bezocht kan worden. Op 30 juni zal hier de jaarlijkse herdenking van het trans-Atlantische slavernijverleden plaatsvinden. De viering van vrijheid op 1 juli blijft in het centrum van Eindhoven.

Wil je meer informatie, kijk dan op de website van Stichting Comité 30 juni/ 1 juli Eindhoven.

De beoogde locatie voor het monument is het Ton Smitspark. Op deze plek is een vergunning nodig. Pas als de vergunningsaanvraag wordt goedgekeurd is de locatie definitief. De locatie is gekozen door de Werkgroep trans-Atlantisch Slavernijmonument, in overleg met Stichting Comité 30 juni/ 1 juli Eindhoven en Kunstloc. Deze plek is geschikt voor het monument omdat: 

• Het is een groene plek die ruimte biedt voor rust en bezinning; 
• De aanwezigheid van stromend water heeft een belangrijke symbolische betekenis. Het water verwijst naar de geschiedenis van de slavernij en de overtocht over de oceaan; 
• De locatie is openbaar en het hele jaar door toegankelijk.

Wat betekent dit voor de omgeving? 

Het monument wordt een rustige herdenkingsplek. De omgeving blijft rustig, groen en natuurlijk. Er komen geen verharde wegen, decoratieve verlichting of andere voorzieningen bij. Het monument mag het dagelijkse gebruik van het park (wandelen, onderhoud) niet verstoren.

De kunstcommissie heeft in juli 2026 de kunstenaar en het schetsontwerp gekozen. De keuze voor de kunstenaar en het ontwerp worden bekendgemaakt op deze webpagina als de vergunningsaanvraag is ingestuurd.

Nazatenbijeenkomst

Stichting Comité 30 juni/ 1 juli Eindhoven organiseerde op woensdag 24 juni de mogelijkheid voor Eindhovense nazaten om over de keuze mee te denken. Tijdens deze nazatenbijeenkomst worden drie schetsontwerpen gepresenteerd. De aanwezigen konden daar per ontwerp stemmen over de herkenbaarheid en erkenning van het trans-Atlantisch slavernijverleden. Dat is een van de vier criteria. De uitkomst van de stemming wordt voor 30% meegenomen bij de uiteindelijke keuze van het monument door de kunstcommissie.

Kunstcommissie

De andere drie criteria ‘artistieke kwaliteit en zeggingskracht’, ‘historische en maatschappelijke relevantie’ en ‘ruimtelijke inpassing’ worden in juli door de kunstcommissie beoordeeld. De kunstcommissie bestaat uit een vertegenwoordiging van leden van het comité, de werkgroep en de nazaten. Zij maken de definitieve keuze voor het winnende schetsontwerp van het monument. Dat wordt via de Ubuntu-filosofie gedaan. Ubuntu staat voor: “Ik ben omdat wij zijn.” De uiteindelijke keuze ontstaat in dialoog, met ruimte voor gezamenlijke wijsheid en respect voor alle perspectieven. 

Weging criteria

Zie onderstaande tabel voor de planning:

Vergunningsaanvraag

Als het Comité een vergunningaanvraag indient, beoordeelt de gemeente deze zorgvuldig, zelfstandig en integraal. De uitkomst van deze beoordeling staat niet vooraf vast. Bij de beoordeling wegen alle relevante belangen mee, zoals:

• Wet- en regelgeving, de landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het park en actuele ontwikkelingen, zoals een mogelijke monumentstatus. 
• Adviezen van deskundigen en organisaties, zoals Trefpunt Groen en de Adviescommissie Omgevingskwaliteit Eindhoven.
• Reacties van omwonenden en betrokken. 

Meer informatie

De terugkoppeling van de informatiebijeenkomst, nazatenbijeenkomst en de keuze van het ontwerp en de kunstenaar volgen na de zomer op deze pagina.

In onderstaande woordenlijst kun je de betekenis van bepaalde woorden en termen op deze pagina terugvinden:

Meer informatie

• Wil je meer lezen over de initiatiefnemers van het monument? Kijk dan op de website van Stichting Comité 30 juni/ 1 juli Eindhoven. 
• Wil je meer achtergrondinformatie over het trans-Atlantische slavernijverleden? Bezoek dan deze website van de Rijksoverheid.
• Wil je meer weten over het koloniale verleden van Eindhoven? Lees dan meer over het onderzoek van Beyond Walls.

Heb je vragen of opmerkingen over dit project, neem dan contact op met Team Inclusief Samenleven via dit contactformulier. In onderstaand document vind je de wijkinfo.