BiO-rapport 1165: Religieus erfgoed - bevolkingsenquête

In 2008 werd landelijk aandacht gevraagd voor het feit dat veel kerkgebouwen uit het stadsbeeld verdwijnen. Ook in Eindhoven zijn de afgelopen decennia zijn een aantal kerken gesloopt waarvan het verlies achteraf betreurd werd. Op verzoek van de gemeenteraad heeft de gemeente haar religieuze gebouwen geïnventariseerd die nog niet de status van monument hebben. De opdracht was daarbij om vast te leggen welke gebouwen in aanmerking komen om te behouden.

De resultaten van de inventarisatie staan uitgebreid beschreven in de gemeentelijke nota "Eindhovens religieus erfgoed" (juni 2010). In die inventarisatie worden de religieuze gebouwen beoordeeld op architectonische waarde, stedenbouwkundige positie en cultuurhistorische betekenis. Naar aanleiding van deze inventarisatie vroeg de wethouder om ook bij de bevolking te peilen hoe zij tegen de selectie van mogelijke monumenten aankijken. Daarvoor heeft de afdeling onderzoek een digitale enquête opgesteld. Hierin passeren 30 religieuze gebouwen de revue; gebouwen uit de periode 1900-1969 waarvoor nog niet de status van monument werd vastgesteld. Aan de geënquêteerden wordt gevraagd aan te geven in hoeverre men vindt dat ze een monument zouden moeten worden.
De enquête is voorgelegd aan het Digipanel, is toegezonden aan de belangstellenden van Eindhoven In Beeld en kon door iedereen ingevuld worden op eindhoven.nl. In totaal zijn 2875 enquêtes ingevuld.

Uitkomsten 

Uit de enquête blijkt dat de bevolking voor een groot deel op één lijn zit met de beoordeling van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Als de 30 gebouwen gerangschikt worden op de waarde die ze volgens de bevolking als monument hebben, dan blijkt die  top 30 zoals de bevolking ze ziet zeer goed overeenstemt met de beoordeling van de commissie. Van de 18 gebouwen die de commissie als potentieel monument selecteert, staan er 15 ook bij de eerste 18 van de bevolking; van de 12 gebouwen die de commissie als monument afwijst, staan er 9 ook bij de bevolking bij de laatste 12.

Er zijn dus 6 gebouwen waarvoor de beoordelingsuitkomst van de bevolking (enigszins) verschilt van die van de commissie.
Vier daarvan zijn grensgevallen: twee moderne kerken waar de commissie een heel duidelijk positieve beoordeling bij heeft, maar de score van de bevolking is licht negatief, en twee kloosters waarvoor de commissie een heel duidelijk negatief oordeel heeft, terwijl de bevolking een (gematigd) positieve score geeft.

Er zijn slechts twee gebouwen waar de beoordeling van de bevolking geheel anders uitvalt dan de visie van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit.

• De neogotische kapel bij het verzorgingstehuis aan de Kloosterdreef. De bevolking vindt dat deze oude (1902) kapel zeker een monument zou moeten worden; een mooi, klassiek, oud gebouw in goede staat. Toch is de commissie gematigd negatief in haar beoordeling; hoewel er op grond van architectuur en cultuurhistorische waarde twijfel is, komt het totaaloordeel toch negatief uit.
• De houten noodkerk uit 1959 aan de Clovislaan. De bevolking geeft aan dat deze 'gymzaal' zeker geen monument zou moeten worden; een erg lelijk gebouw zonder uitstraling, een noodkerk dus per definitie iets tijdelijks. Toch is de commissie positief in haar beoordeling, met name vanwege de architectuur en de zeldzaamheid.

De overige vier gebouwen waar de beoordeling van bevolking en commissie verschilt, hoewel het verschil betrekkelijk klein is, zijn: klooster Kwartelstraat, klooster Koenraadlaan, kerk Mensfort en Thomaskerk Oude Gracht.

Het onderzoeksrapport is hieronder als pdf-versie te downloaden of kan opgevraagd worden bij de afdeling BiO (040-2382339).