Deel 72: Ondeugende middeleeuwers

In Eindhoven zijn een klein aantal pelgrimsinsignes opgegraven. Dit zijn platte voorwerpen van een legering van lood en tin, in de vorm van een heilige of een heiligdom. Ze werden meegenomen als souvenir wanneer men een pelgrimsplaats had bezocht, en op de kleding genaaid.

Aan de afbeelding kan men vaak zien waar het insigne vandaan komt. Zo krijgen we ook een beeld van de vaak verre reizen die men gedurende de middeleeuwen ondernam. Die reizen gingen doorgaans te voet. De Eindhovense insignes zijn onder meer afkomstig uit Maastricht, Scherpenheuvel en Rome.

Uit een zeldzame historische overlevering weten we bovendien dat vanuit Eindhoven niet alleen om religieuze motieven pelgrimstochten werden ondernomen. In de 15e eeuw krijgen de broers Gerit en Jan uit Eindhoven een straf opgelegd, waarom weten we niet. De straf bestond uit vier jaar lang wandelen. Ze moesten op pelgrimstocht, in 1473 naar Rome, in 1474 naar Compostella (Spanje), in 1475 naar Boulogne (Frankrijk) en Wilsenaken (Duitsland) en in 1476 naar Trier en Einsiedeln (beide in Duitsland).

Naast de religieuze insignes droeg men ook erotische speldjes, waarvan er in Nederland honderden zijn gevonden. Ook in de gracht van het verdwenen kasteel Ten Hage (op de plaats van het huidige klooster Mariënhage) is tijdens een opgraving in 2007 zo’n speldje gevonden. Het heeft de vorm van een wandelende fallus met een kroon, waaraan een belletje hangt. Het had ook vleugels, maar die zijn oudtijds afgebroken. Waarschijnlijk gaat het hierbij om een symbool van de mannelijke vruchtbaarheid.