Deel 42: Middeleeuwse boeken

Gedurende de middeleeuwen waren de meeste Eindhovenaren ongeletterd. Ze konden dus niet lezen of schrijven. De functie van schoolmeester bestond in Eindhoven al in de 14e eeuw, maar de vraag is of alle kinderen ook daadwerkelijk onderwijs kregen. De zorg voor het onderwijs was in handen van de kerk en een van de belangrijkste vakken was het Latijn. Sommige kinderen studeerden na hun Eindhovense school verder, zelfs aan de universiteiten van Heidelberg, Keulen en Leuven.

Of er reeds in de middeleeuwen onderwijs uit boeken werd gegeven, is onwaarschijnlijk. Boeken waren immers erg kostbaar want ze werden nog met de hand geschreven. Pas vanaf omstreeks 1450 werden voor het eerst boeken gedrukt, maar tot nog een kleine eeuw daarna werden er nog vele met de hand geschreven.

Dat er ook in middeleeuws Eindhoven boeken hebben bestaan weten we uit historische gegevens. Een voor die tijd hele grote bibliotheek bevond zich in het klooster Mariënhage, waar wel 200 boeken werden bewaard.

Het bestaan van boeken kennen we ook via archeologische vondsten. Af en toe worden tijdens opgravingen metalen onderdelen gevonden, die aan boeken bevestigd waren. Het betreft beschermstukken van de dikke kaft en haken om de boeken gesloten te houden, zodat er geen stof tussen de bladzijden kwam. De meeste van deze metalen onderdelen zijn gemaakt in Neurenberg. Bijna alle boekonderdelen komen uit de stadskern. De meeste ervan zijn gevonden in de gracht van het in 1675 gesloopte Kasteel van Eindhoven, toen gelegen op de hoek Vestdijk en Ten Hagestraat.

Hoekbescherming van een middeleeuws boek uit de gracht van het Kasteel van Eindhoven