Deel 37: Deftig aardewerk

Archeologen hebben in Eindhoven tijdens verschillende opgravingen honderdduizenden potscherven verzameld. Meestal betreft het gewoon gebruiksaardewerk dat werd gebruikt door gewone mensen. Vooral vanaf zo’n acht eeuwen geleden komen er ook bijzondere soorten aardewerk in omloop die iets kunnen vertellen over de welstand van de gebruikers.

De eerste rijke inwoners van Eindhoven, bijvoorbeeld, gebruikten kannen die bedekt waren met een dikke groene of bruine glazuurlaag met daarop knalgele strips of bloemvormige motieven van dikke glazuurpasta. In de loop van de zestiende eeuw komt ook in Eindhoven het zogenaamde majolica-aardewerk in omloop. Dit ‘Spaanse’ aardewerk is vernoemd naar het eiland Majorca in de Middellandse Zee, dat een rol speelde in de handel van majolica. Zo’n vijf eeuwen geleden emigreerde een Spaanse pottenbakker naar Antwerpen en begon daar een majolica-bakkerij. Omstreeks 1575, tijdens het begin van de Tachtigjarige Oorlog, vluchten veel Antwerpse ambachtslieden naar het noorden en vestigen zich in steden zoals Amsterdam en Gouda. Ook majolica-bakkers trokken naar het noorden.

In Hollandse beerputten wordt vaak veel majolica gevonden. Kennelijk was het daar in allerlei lagen van de bevolking in omloop. Dat was in Eindhoven niet het geval. Hier wordt dit soort aardewerk doorgaans in verband gebracht met huishoudens van de toplaag van de samenleving. Van majolica werden vooral kleine en grote borden en papkommetjes gemaakt, maar in Eindhoven zijn onder meer ook een drinkschaaltje, een zalfpotje, een apothekerspot en een pommadepot gevonden. Laatstgenoemde ondiepe pot was bedoeld voor het bewaren van cosmetica.

Gerestaureerd majolica-aardewerk uit de 16de en 17de eeuw van verschillende vindplaatsen in Eindhoven