Hoogstraat 165

Op 24 november 2008 is een opgraving uitgevoerd in de achtertuin van het pand hoogstraat 165 (een villa uit 1880) te Eindhoven. Wegens een geplande halfondergrondse aanbouw achter de monumentale villa, die onderdeel vormt van één van de gebieden met een archeologische verwachting in de gemeente Eindhoven was archeologisch onderzoek hier noodzakelijk.

Op de oudste stadskaart van Eindhoven (die van Jacob van Deventer uit 1560) staat langs de Hoogstraat op verschillende plaatsen bebouwing aangegeven, zoals op of nabij het terrein van plangebied Hoogstraat 165.

Het is aannemelijk dat de nederzettingsgeschiedenis (veel) ouder is dan de momentopname van de kaart van 1560. Het is eveneens aannemelijk dat de Hoogstraat (en het verlengde daarvan: de Blaarthemseweg) deel was van een oude (prehistorische?, in elk geval middeleeuwse) route door het landschap. Het plangebied (perceel Hoogstraat 165) bevindt zich in het voormalige dorp Gestel, gelegen op de zandrug tussen de Dommel en de Gender. De naam Gestel is een samentrekking van ‘geest’ en ‘lo’ (Van den Berg z.jr. (1971), 5). Geest betekent zoveel als hoger gelegen zandgrond. Voor het woord lo of loo zijn verschillende betekenissen te onderscheiden. Soms heeft lo betrekking op "bos in het algemeen", soms betekent lo "uitgedund bos" (bos met open plekken). We kunnen het toponiem Gestel waarschijnlijk het beste vertalen als ‘open plek in het bos op hoger gelegen zandgronden’.

Bij aanvang van het archeologisch onderzoek bleek de toekomstige bouwput al te zijn uitgegraven. Vanaf het al verlaagde maaiveld werd circa 10 cm grond verwijderd zodat er een in archeologisch opzicht leesbaar vlak ontstond. De opgravingsput had slechts een oppervlakte van circa 4,4 bij 7,5 meter. Er bleek een grote recente verstoring aanwezig en enkele kleine (paalsporen) die helaas niet gedateerd konden worden wegens het ontbreken van archeologische vondsten. Het onderzoek heeft aangetoond dat het plangebied door recente activiteiten deels verstoord is. Er zijn geen aantoonbaar in de middeleeuwen te dateren sporen gevonden, maar die konden hier wel worden verwacht op basis van de topografische ligging en de historische gegevens. Gezien de geringe oppervlakte van het opgravingsterrein blijft het mogelijk dat zich elders in de tuin van Hoogstraat 165 wel middeleeuwse of oudere sporen bevinden.