Publicatiedatum: 23-04-2012
De alpenwatersalamanders zijn alweer uit de poel op deze zomerse dag. Hun ‘jongen’ nog niet. Die blijven nog een kleine maand in hun natte kraamkamer en scharrelen tussen de waterplanten waar ze zich verstoppen voor geelgerande watertorren en andere gevaarlijke dieren die wel van een salamandertje houden zo op z’n tijd.
Met een beetje pech belanden de salamanders vandaag in een schepnet van de kinderen van Basisschool de Hasselbraam. Pech met een door mensenogen bekeken belangrijke taak: veel kinderen zien voor het eerst van hun leven een salamander; een échte, een wilde dus! Voorzichtig worden de kleine salamanders na dit schepnetavontuur weer teruggezet in de poel: voorzichtig want de kinderen zijn een ervaring rijker. De salamanders ook: voor het eerst échte kinderen gezien: in het wild! Dat vertellen ze elkaar vast vanavond … scharrelend tussen de waterplanten.
‘Weet jij hoe lang het duurt voor natte sokken weer droog zijn?’ vroeg één van de kleuters van basisschool De Klimboom vandaag. Er speelt van alles door mijn hoofd: natte sokken in m’n laarzen dat gevoel ken ik wel. Het geluid wat daarbij hoort ook: sip in m’n laarzen gevolgd door sop, sipsopsipsop.
Voor ik antwoord kon geven waren de natte sokken al vergeten; blauwe ‘lellibellen’ trokken de aandacht en Tim die een heuse snoek ving in zijn schepnet met goud en blink. Overal sprongen kinderen met groene stippen op hun neus net als de kikkers in ‘dat slootje dat Kanunnikesven heet’. Als je goed luisterde hoorde je sipsopsipsop … Dat was wat ik eigenlijk wilde vertellen: Mijn mooiste buitendagen zijn als ik sipsopsipsop naar huis ga, die van jullie ook?
De kinderen van groep 2 van basisschool Beppino Sarto hebben een geheim. ‘t Is geen heel groot geheim, maar een kleintje. Alle geheimpjes hebben een vrolijke staart en een bol kopje. En alleen als je heel goed kijkt, dan kun je zien dat sommige geheimpjes zo zwart zijn als dropjes en anderen bruin zijn; bruin met gouden spikkels.
Als juf in de bak kijkt waarin het wemelt van de dikkopjes die door de kinderen zijn gevangen roept ze: ‘Ow ow wat leuk al die kikkervisjes’. En dan lachen de kinderen … en vertellen haar van ’t geheimpje met de gouden spikkels. ‘Juf juf kijk eens goed!’
‘De kinderen willen zo graag naar de poel, we komen gewoon!’ belde juf Petra van basisschool ’t Startblok tussen de buien door. En ze kwamen! Want alpenwatersalamanders zijn er ook als het regent en langs de bosrand vlogen de gierzwaluwen met tientallen. Wellicht vlogen ze langs en door elkaar als gevleugelde parapluutjes voor elkaar. Het enige wat een beetje moeilijk ging, was het tekenen van bloemen. Dat veranderden we in het vlechten van een krans van lange grassen. Bovenop je hoofd versierd met wat bloemen zorgde dat tussen de druppels door voor een beetje zomer op en in je bol!
De kinderen van basisschool Reigerlaan waren vandaag bij de poel tussen de Dommel en de Effenaar om op onderzoek te gaan naar al wat groeit en bloeit op deze plek waar de stad en het groen elkaar omarmen. Het verbaast me elke keer weer als we hier zijn, hoe de kinderen volledig lijken op te gaan in het groen en de stad met haar fratsen bijna helemaal vergeten. Zonne- en stekelbaarzen werden met de schepnetten gevangen en bekeken. Boven de gebouwen vlogen de gierzwaluwen die van zie zie zie zon en zomer riepen. In de Dommel werd met flinke machines een vistrap aangelegd. En in het groen werden de allermooiste tekeningen gemaakt van avondkoekoeksbloem tot moerasspirea en van vrolijke margrieten tot valeriaan: verrassend groen in hartje Eindhoven!
‘n Poel vol dikkopjes van de gewone pad en de bruine kikker, dat troffen we vandaag aan in het Sterrenbos met de kinderen van de Blauwe Bloem van het Novaliscollege. Met de schepnetjes werd vanalles gevangen en alle vangsten werden met en zonder pootjes uitgebreid besproken.
De kinderen mochten ook ‘de mooiste bloem’ bij de poel uitkiezen om te tekenen. Sommigen wisten het meteen, die kozen de vrolijke roze dagkoekoeksbloemen en de fladder-rokjesbloemen van de gele lis. Zevenblad werd nagetekend door Thom en veranderde in zijn handen in een schilderijtje net als de vergeetmenietjes van Jolinda; hun naam werd werkelijkheid.
De kinderen van het eerste groepje van groep 7 van basisschool ’t Karregat vingen er eentje met hun schepnet: een jong salamandertje. Het tweede groepje zat al meer in de sfeer van struinen en grasduinen en telde er een stuk of 8. De kinderen van het derde groepje bleven roepen vanaf hun plekje bij de sloot: “Meneeeeheeer kom kijken, Petraaaaa kom eens ..!!’: meer dan 50 jonge salamandertjes met ‘rode kieuwkes’ zorgden voor een haast tomeloze betrokkenheid en het vergeten van alles, school en tijd. Rode kieuwkes en ’s avonds vast ook rode wangen van een mooie middag buiten!
Wat ik de kinderen van basisschool de Klimboom vandaag het liefst zou willen laten zien? Rugstreeppadjes net uit het water, kleiner dan konijnenkeutels maar al zo echt rugstreeppad. Na de warme week vooraf zat er wel een kansje in dat die stevige larven op vier pootjes zouden staan. In de herfst had ik de kinderen verteld over deze ieniminidiertjes. Ze mochten toen de jonge wilgen te trekken om de vlakte open te houden voor de rugstreeppadden. Nu liepen we allemaal op laarzentenen de vlakte op. Nadat het eerste rugstreeppadje ontdekt was wisten de kinderen hoe klein ze écht waren en binnen korte tijd had iedereen er eentje gevonden: op vier pootjes met allemaal een geel streepje op hun rug van nog geen halve centimeter lang! Hoe iets piepkleins groots kan worden en daar dan ook nog woorden voor zoeken om een klein stukje te schrijven ….
Wat voor dag het vandaag was met de kinderen van basisschool de Gunterslaer? De eerste meer-dan-20°C-dag bij de poel, ’n hele dag met kwakende groene kikkers en dus: ’n rode-lapjesdag, ’n kikkertjes-met-achterpootjesdag, ’n vergeetmarietjesdag, lachen-om-pijamagras-dag, een ’n wij-zijn-allemaal-een-beetje-Dik-Tromdag, ’n centimetersalamandertjesdag en, ’n ik-ben-een-jongen-van-4-jaar-dag. En zo rolde een maandag voorbij vol van natuurverrassingen die zorgden voor een enthousiaste betrokkenheid van kinderen. En waren het nou de natuurverrassingen of de aanstekelijke reacties van de kinderen die ervoor zorgden dat ook de juffen en de ouders enthousiast werden. Het zal een combinatie zijn!
Alweer ontdekten we een alpenwatersalamander bij de poel van de kinderen van basisschool de Zevensprong, een vrouwtje dit keer. ‘Hoe zie je dat?’, vroegen de kinderen. Het diertje met een zwart ruw velletje had een oranje buikje zonder stippen. Door het zwarte land-jasje konden we wat groene vlekjes zien; gemarmerd noemen we dat. Bij het mannetje zie je vaak nog een streep over zijn ruggetje lopen van wat in het water het wit geblokte kammetje was. Het was een technisch gesprekje over de alpenwatersalamander, om hem beter te leren kennen. En ook om het diertje even later aaaapetrots aan alle andere kinderen te laten zien, dat ook!
Pinksterbloemen, vogelmelk, paarse ‘toeterbloemetjes’ van de smeerwortel en af en toe al een hemelsblauw vergeetmenietje met een geel hartje -als je goed kijkt!- en overal écht overal gele boterbloemen. Rondom de poel van basisschool de Talisman waan je je in een veldboeket!
Bijzonder momentje was dat we in het grasland orchideeën ontdekten en samen afspraakjes hebben bedacht om ervoor te zorgen dat niemand op die prachtige paarse bloemen zou stappen. Voor de kinderen maakte het na enige nadenken niet uit om een mooiste plant te kiezen om na te tekenen: orchideeën of niet, een boterbloem die de kleur heeft van jouw nagellak dát is bijzonder! Verbazing over de orchideeën was er vooral bij de ‘groten’: alleen bekend met orchideeën uit de bloemenwinkel waren deze echte wilde orchideeën wel erg klein.
’n Telefoontje bij de paddenpoel van juf Karla van taalbrug de Horst. ‘Petra kom je nog even naar de kikkervisjes kijken die in onze klas logeren? Morgen gaan we ze terugbrengen naar de poel’.
De kikkervisjes van 15 maart zijn opgevoed met lekkere komkommer en af en toe wat vissenvoer. Nu zijn ze kleine kikkertjes met vier pootjes en dus ook met ander lievelingseten. Juf Karla vertelde dat de jongens druk zijn met miertjes zoeken op het schoolplein voor een kikkertjesmaal. Met het weekend voor de deur en kikkertjes die ook willen oefenen met springen leek het hun toch een beter plan om afscheid te gaan nemen van elkaar; een bijzonder afscheid. Als kikkerdril begonnen in de poel, kikkertje geworden bij de kinderen van taalbrug de Horst en nu op vier pootjes de wijde wereld in om over 3 jaar als volwassen kikker terug te gaan naar de paddenpoel!
Er was iets, iets wat hem niet lekker zat. Dat zag ik wel aan één van de Boschuiltjes die alsmaar om me heen draaide en maar vluchtig aan de slag ging met de lenteactiviteiten tussen pinksterbloemen en fluitenkruid. ‘Om het je eerlijk te zeggen vind ik het leuker om hier te zagen’, zei hij voorzichtig. ‘En met een waadpak in de poel werken, dat zou ik graag nog een keer doen. Maar volgend jaar zit ik in groep 8 en die doen dat niet meer.’ Beteuterd klonk het en tegelijk ontzettend betrokken.
Samen zochten naar een oplossing. Er zijn andere scholen die met de achtste groepers nóg een keer komen werken in het najaar. Omdat het anders is: komen werken en al een beetje weten wat je te wachten staat. Het nieuwe is eraf en er komt iets anders voor in de plaats weten we inmiddels: jezelf groot voelen,’n beetje thuis voelen en je verbinden met die paddenpoel dat kleine pareltje in je basisschooltijd. En ‘t Boschuiltje gaat daarom vragen in groep 8 of ze nog één keer … ..
Zo’n middag waarop kinderen op kikkervisjes gaan lijken, zo was het vanmiddag met de groep 2-3-ers van basisschool De Zevensprong bij het Kanunnikesven.
Vrolijk lachende jongens bij het horen van het woord ‘dikkopjes’. Enthousiaste kreten bij het zien van duizenden zwarte donderkopjes aan de randen van het Kanunnikesven. En turende kinderen die keken naar de opwaaiende waterleliebladeren die in de ogen van de jonge natuurvorsers veranderden in kikkers.
Om klokslag half 3, toen de kinderen weer naar school gingen kwaakten de groene kikkers hun eerste lenteconcert, voorzichtig ingetogen, voor wie het wilde horen. Dag kinderen, dag kikkers, dag kikkervisjes! En weg waaiden de kikkerkusjes van de kinderen met de wind mee over het Kanunnikesven.
“Kom je koooom je!!’ , werd er geroepen door Remco en Bas uit de groep van juf Janet van basisschool de Klimwijs: ‘We hebben het zesde eendje gevonden!’
In het bosje in Ecopark Acht lag een piepklein eendje. Het was één van de op dinsdag nog elf piepkleine eendjes die piepend achter hun moeder aanzwommen.
Twee dagen later op donderdag waren er nog maar vijf eendjes, eigenlijk zes dus ontdekten we nu. Wat was er aan de hand? Een beetje ziek, zere pootjes? We spraken samen af dat we het zesde eendje met rust zouden laten. Dan kon mama eend het weer ophalen.
Die middag telden we vier kleine eendjes in de poel en drieëntwintig in de Achtse Loop. Misschien wel om de tel weer gauw kwijt te raken net als mama eend.
Kikkerdril zoeken, vissen met een schepnet en rennen in de regen; de Britse natuurorganisatie National Trust ontwikkelde een lijst van 50 dingen die je als kind zou moeten doen voor je 11 ¾ jaar bent. Kinderen die meedoen aan het poelenadoptieproject kunnen ’n heleboel dingen afstrepen én ze kunnen de lijst ook nog véél langer maken: ’n kikkervisje in je hand laten zwemmen, slootje springen, modder achter je oren, op je buik in het gras eendjes tellen, kikkers vangen met een lapjeshengel, takkenrillen bouwen, achter de kikkers aanspringen en ook: denken, voelen en zeggen dat je zin hebt om gewoon de poel in te lopen .. kom!
De alpenwatersalamandervrouwtjes hebben hun eitjes afgezet en zijn alweer ‘aan land’. Dat ontdekten de kinderen van basisschool Floralaan vandaag bij hun poel. Vijf vrouwtjes met zwart-leren jasjes aan hadden hun intrek genomen in de omgeving van de takkenril terwijl hun eitjes in de poel zich ontwikkelen tot kleine salamandertjes. Het duurt nog wel even voor ook zij hun natte kraamkamer kunnen verlaten. Ondertussen gebeurt er van alles in het bos rondom de poel: de koolmezenkleintjes groeien op in ’n boomholte; de grote bonte specht vliegt af en aan en de kinderen van de Floralaan snuffelen, struinen, speuren en bouwen er naschoolse hutten. En vertellen de volgende keer weer wat ze allemaal gezien hebben ‘toen ik hier een keer was ..’
Als duikbootjes tuften ze door de poel van basisschool Klimwijs; de kikkervisjes van de bruine kikker en de dikkopjes van de gewone pad. Soms verhuisden ze even in een schepnetje naar de bakjes om wat beter te bekijken: zo zwart als dropjes waren de dikkopjes van de gewone pad. De bruine-kikkervisjes waren lichter van kleur en hadden gouden spikkeltjes.
In de droge sloot werd tijdens het zoeken naar spinnetjes en torretjes en af en toe een slak een één-jarig alpenwatersalamandertje gevonden. En dat was een leuke vondst: want ‘t was de eerste keer in al die jaren Klimwijs-kinderen in Ecopark Acht. Tommy was de ontdekker en drie keer raden hoe de salamander heet …!
Echt kikkertjesweer zullen we het maar noemen, die hele fijne regen die je amper in de gaten hebt. De kinderen van groep 1-2 van basisschool ’t Startblok hoorden we er in elk geval niet over. Zij waren druk bezig met de schepnetten die soms haast te groot leken voor al die kabouterkindertjes op laarzen. Vol bewondering bekeken de kinderen de kopjeduikelende muggenlarven en de boomklim-slakken. Regenwormen werden in het water gezet; want ze kunnen toch beter léren zwemmen als ze dat niet kunnen beweerde een meisje.
De kinderen maakten ook kennis met drie alpenwatersalamanders, wat lijken die groot op de handjes van de Startblokkertjes! En dan opeens is het alweer tijd om naar school te gaan .... en had de dag voor allemaal veel langer mogen duren, kikkertjesweer of niet!
Er waren géén groene kikkers die zoals voorgaande jaren hop-hop-hop naar de rode lapjes sprongen. ’t Was dan ook nog een beetje fris voor deze groene zonaanbidders. Wél vonden de kinderen van groep 1-2 van basisschool De Talisman salamandereitjes, heuse bloedzuigers en kikkerdril. Heel erg enthousiast waren ze bij de ontdekking van regenwormen in het slootje van groep 7. Regenwormenvriendjes, oprol-regenwormen, regenwormhuisjes van gras en er was zelfs een jongetje dat kon net zo lopen als een hele lange regenworm. Echt! Als er dan ook nog een Talismannetje met een gouden neusje heel trots komt zeggen: ‘Kijk ik ben een wadje’ in plaats van ‘Ik ben een padje’ dan is het weer een mooie lieve dag!
Pok pok pok, pok pok pok … de kinderen van Taalbrug de Horst hoorden het goed: de specht roffelde in de bomen en even later werd er hard gelachen… Dat was ook een specht, maar hoe zat het ook alweer: was hij blauw of was hij groen? Ze hadden dat geleerd bij Nieuws uit de Natuur en nu hoorden ze de spechtengeluiden vlakbij hun poel ‘in het echt!’
Ook echt waren de kikkervisjes die mee naar school mochten om daar te logeren in een bak. Samen met juf Anouk zorgen de kinderen goed voor de dikkopjes en kijken elke dag hoe ze groeien. Juf Anouk maakte voor alle kinderen een kikkergroeiboekje en daar wordt hard in gewerkt. Voor de meivakantie worden de kikkervisjes weer naar de poel gebracht; met pootjes of nog niet?!
De kinderen van basisschool de Driestam hadden een vroeg lentezonnetje meegebracht en moesten haast allemaal nóg een keer kijken of dit de poel eigenlijk wel was waar ze in de herfst gewerkt hadden. Wat een kale boel: nog geen blaadjes aan de bomen, weinig planten in het water. Behalve dan één boompje met gele ‘dingetjes’ erin: een wilg, met katjes die op kuikentjes leken.
In de poel zwommen stevige salamanderlarven, te stevig voor de tijd van het jaar eigenlijk. Wat heel grappig was, was de vangst van een paar kokerjuffers: kleine diertjes die hun achterlijfje beschermen met een zelfgebouwd kokertje met spulletjes uit de poel. Stokjes, stukjes riet en zelfs lege slakkenhuisjes hadden ze daarvoor gebruikt!
Nb. De salamanderlarven waren van de Kleine watersalamander. Vermoedelijk hebben ze de winter in de poel doorgebracht als larf omdat ze in september nog te klein waren om het land op te gaan. Dat schreef Domin Dalessi, een echte herpetoloog.
Telefoon:
14 040
Vanuit het buitenland of via enkele internetproviders belt u:
+31 40 238 6000
Bezoekadres:
Stadskantoor, Stadhuisplein 10
5611 EM Eindhoven
Postadres:
Postbus 90150
5600 RB Eindhoven